فهرست اصلي

    پيشينه تاريخي :
    جلگه ميناب بيش از 100 هزار سال قدمت دارد   بنيان  شهر ميناب را به زمان ساسانيان نسبت مي دهند اما بعضي از  اسناد تاريخي موجود نشان مي دهد  اين شهرستان از قدمتي  بيش از 2500 سال برخوردار  مي باشد كه بدين منظور  مي توان به سفر نامه نئارخوس ( نئاركوس)سردار اسكندر مقدوني مراجعه كرد  اين احتمال نيز هست که اين شهر در زمان ساسانيان به آباداني و رونق رسيده است  
    از ميناب با نامهاي مينو ، مينا ، هرمز ، هارموز ، و توسط نئارخوس دريانورد  مقدوني در سفر نامه اش  با عنوان هارموز و يا آرموز نام برده شده است 0
    شايد وجه  تسميه  ميناب ، آب فرآوان و رودخانه پر آب با آب شيرين آن بوده است  قديمي ترين نامي كه در كتب تاريخي و در زمان هخامنشي از ميناب برده شده شهر اورگاناORGANA بوده است   ميناب در سال 1310 هجري شمسي در تقسيمات کشوري به شهر تبديل شد ودر سال1334 به شهرستان ارتقاء يافت
     
      ميناب يا هرمز بندري اباد در مصب رودخانه ميناب بوده است که بوسيله خوري به دريا وصل مي شده است ، صدها کشتي از سرا سر اسيا بخصوص هند و چين، و افريقا در بندر هرمز مشغول تخليه محموله هاي تجاري خود بوده و يا شاهن*بار بادبانها بر کشيده منتظر باد مناسب بوده تا راهي مقصد گردند . 
      مارکو پو لو جهانگرد و نـــيــزي وقتي براي اولين  به هرمز قديم رسيد (
    1272
    )ميلادي  از ابادي و رونق تجارت  اين شهر تعجب نمود و نوشت * : اگر دنيا انگشتري باشد ، هرمز نگين ان است ؛ 
    .
     
         مارکو پولو از هرمز بعنوان شهري اباد و پر رونق ياد مي کند . ادريسي جغرافيادان عرب  در باره  بندر هرمز مي گويد ؛ خانه ها از سنگ ساخته و گچکاري شده بودند و بعضي خانه ها هفت طبقه بودند؛  وي در ادامه نوشته ؛ در بازار شهر انواع ميوه و سبزي پيدا مي شد ، حتي ميوه هاي که فصلشان نبود و از کشورهاي ديگر اورده بودند.
          قديمي ترين اشاره  تاريخي به بندر هرمز  در نوشته هاي  يکي از سرداران اسکندر مقدوني  بنام نارخئوس 325 قبل از ميلاد مي باشد. وي مشاهدات خود از بندر هرمز چنين بيان ميکند : شهري آباد در کنار رودخانه آناميس و در ساحل هرموزيا و در بخش  کرمانيا .  نارخئس از سرسبزي منطقه مغستان ( ميناب ) تعجب   مي کند و ميگويد ؛ در انجا همه گونه درخت ديده مي شود به جز درخت زيتون ؛  .
      بخش بزرگي از تمدن بشري در کنار رودخانها و دلتا ها بوجود امده دلتاب نيل در مصر ، رودخانهاي دجله و فرات در عراق ، رودخانه کارون در غرب ايران، رودخانهاي سند   گنگ  و جامونا در هند  ، مکنگ و يانتسه در شرق اسيا ، هر کدام گهواره تمدن بشري بودهاند .
      کشف آثار باستاني و اشياي قديمي  اطراف رودخانه ميناب ( آناميس ) ، خبر از وجود تمدني چند هزار ساله در اين منطقه مي دهد.  منطقه ميناب بخاطر حاصلخيزي زمينهاي ان  ، جريان اب شرين رودخانه ميناب ، ساحلي ارام و بندرگاه طبيعي ( خور تياب  ميناب )  مي تواند در دل خود نشاني از تمدني شکوفا و عظيمي نهفته داشته   باشد.
             خبرگزاري مهر  در خبري که به زبان انگليسي مخابره کرده بود  با تيتر درشتي نوشته بود ؛ کشف شهر مربوط به دوران پارتها در ميناب ؛ همين خبر گزاري در خبري ديگر اين بار  در بخش فارسي  خود ، خبري با اين تيتر منتشر نمود  ؛ دشت ميناب  و قدمتي پانزده هزار ساله  ؛ در دنباله اين خبرها  امده اشياي سنگي کشف شده متعلق به دوران  ميان سنگي است  که به حدود پانزده هزار سال قبل از ميلاد مسيح بر مي گردد. 
    در کاوشها  همچنين به سفالها  و اثاري دست يافتند که مربوط يه دوران ؛ اشکاني ، قرون اول هجري  و قرن پنجم و دوران  تيموري و صفويه و ...... مي باشند . ؛  و در ادامه خبر مي خوانيم ؛ يک تيم متشکل از باستان شناسان انگليسي و ايراني که مشغول کاوش در منطقه ميناب بودند  اتفاقي به اثار شهر باستاني  دوران پارتها برخوردند.
    اشاره به و جود شهر هاي باستاني در منطقه تنگه هرمز و مغستان ( ميناب )  ،  براي اولين بار توسط سرهنگ لويس انگليسي که مشغول خدمت در بوشهر بود ، همچنين سر ارلن استين و الکساندر ويليم سون مطرح گرديد. بندر هرمز قديم يکي از اين مکان ها بود . بندر هرمز قديم  در
    10 کيلومتري جنوب غرب شهر فعلي ميناب و 15 کيلومتري ساحل دريا واقع شده بود  و از طريق خوري به دريا وصل بود ،اين خور اکنون قابل کشتيراني نيست .
     دخالت ماموران کرمان و فارس در امورداخلي هرمز ( که تقريبا مستقل بود ) و تحريک حاکمان هرمز به جنگ عليه يکديگر و از طرفي حمله مقرر سواران تار تار و بيم از حمله تيمور به بندر هرمز ، باعث گرديد حدود سال 1300 ميلادي امير بهاالدين عياض که به کمک اتابکان فارس به قدرت رسيده بود  ، با خريد جزيره جرون از حاکم فارس  ، تمام امور اداري و تجاري   از بندر هرمز در ميناب  به اين جزيره انتقال دهد و نام هرمز بجاي جرون بکار برده شود . 
        بعلت نخلستانهاي وسيعي در منطقه ميناب ، در نوشت ها ونقشه هاي قديمي از اين منطقه بعنوان مغستان نام برده شده است . مغ ( نخل   )  يک کلمه اصيل فارسي است و در هرمزگان  و زبان بندري وسيعا استفاده ميشود  . بنا به بعضي نوشته ها  کلمه هرمز  در اصل هرمغ بوده  که بعدها به هرمز تعغير  پيدا مي کند .
      ادريسي ، بلاذري ، اصطخري، عارف ، ابن بطوطه و مارکوپولو  در نوشتهاي خود از بندر هرمز ومنطقه مغستان بعنوان منطقه اباد ، سرسبز  با بازارهاي پر رونق در شمال خليج فارس ياد ميکنند.
       پنجشنبه  بازار ميناب با قدمتي چند صد سا له خود هنوز يکي از بازارهاي مهم محلي است که از دوران گذشته بجا مانده است . پنجشنيه بازار ميناب نمايشگاهي است از انواع کارهاي دستي، هنري و فرهنگي شرق هرمزگان .کمتر جاي در ايران شمامي توانيدپيدا کنيد که در يک روز و در يک جا شاهد چنين تنوعي باشيد.
    * اين گفته مارکو پولو و نوشتهاي که در رابطه با بندر هرمز ( ميناب ) گفته شده ، در بعضي نوشتها به اشتباه به جزيره هرمز اطلاق نموده اند.در صورتي که جزيره هرمز از سال 
    1300
     ميلادي به بعد اباد  و  عالمگير ميشود 
    * شاهن= پــر  - بار زده ، در اصطلاح لنج داري بکار مي رود

    آثار تاريخي
    آثار تاريخي

    فهرست آثار تاريخي شناسايي شده شهرستان ميناب

    رديف

    نام اثر

    محل استقرار

    آدرس

    شهر

    بخش

    روستا

    1

    قلعه شاداب

    -

    بيابان

    بماني

    ميناب – دهستان بماني

    2

    آب انبار معروف به شيرين و فرهاد

     

    سندرک

    آرنگو بالا

    کوه کندر چاه

    3

    پنجشنبه بازار

    ميناب

    مرکزي

    -

    درون روستا

    4

    آستانه حضرت ابوالفضل

     

    بيابان

    شهرداري

    درون روستا

    5

    امامزاده شاه مرعش

    ميناب

    مرکزي

    چلو وگاو ميشي

    درون روستا

    6

    قلعه تاريخي

    ميناب

    مرکزي

    روستاي گوربند

    درون روستا

    7

    قلعه تاريخي

    ميناب

    مرکزي

    روستاي دشهر

    درون روستا

    8

    قلعه تاريخي

    ميناب

    مرکزي

    روستاي سرريگان

    درون روستا

    9

    بازارچه ماهي

    ميناب

    مرکزي

    روستاي گورزانگ

    درون روستا

    10

    زيارت شاه پريان

    ميناب

    مرکزي

    روستاي تم بساط

    درون روستا

    11

    قلعه سندرک

    ميناب

    سندرک

    -

    درون روستا

    12

    ويرانه شهر قديمي درگ پايين

     

    سندرک

    بن در

    درون روستا

    13

    محراب

     

    سندرک

    روستاي بن زير

    درون روستا

    14

    قلعه گرو

     

    سندرک

    روستاي گرو

    درون روستا

    15

    ديوارسنگي گرو

     

    سندرک

    روستاي گرو

    درون روستا

    16

    معبدعاشقان (حريره)

     

    بيابان

    گروگ

    ميناب

    17

    قلعه کوهستک

     

    بيابان

    بماني

    ميناب- دهستان بماني

    18

    زيارتگاه شاه محمد

     

    بيابان

    بماني

    ميناب – دهستان بماني

    19

    قلعه لا کوتي- چالاکو

     

    بيابان

     

    ميناب

    20

    قلعه آسمان

     

    بيابان

    بماني

    ميناب – دهستان بماني

    21

    قلعه کريان

     

    بيابان

    کريان

    ميناب – دهستان بماني

    22

    قلعه گروک

     

    بيابان

    روستاي گروک

    ميناب

    23

    قلعه گوربند

     

    مرکزي

    روستاي گوربند

    ميناب

    24

    بناهاي تاريخي پارسيان گراني

     

    مرکزي

    بندر زرک

    ميناب – بندر زرک

    25

    قلعه سهشوار

     

    مرکزي

    حومه

    ميناب- حومه

    26

    قلعه راونگ

     

    بيابان

    روستاي کريان

    ميناب

    27

    قلعه کريان-قلعه ديالي

     

    بيابان

    روستاي کريان

    ميناب

    28

    زيارتگاه مير عمر – کوه بالاني

     

    بيابان

    روستاي کريان

    ميناب

    29

    آرامگاه شيخ شمس الدين گرازوئيه

     

    مرکزي

    بندر زرک

    ميناب –بندر زرک

    30

    قلعه حاج فارمي

     

    مرکزي

    گوربند

    ميناب – گوربند

    31

    بقاياي اولين مسجد الاسلام

     

    مرکزي

    تياب

    ميناب – تياب

    32

    نخل ابراهيمي

     

    مرکزي

    بندر زرک

    ميناب – بندر زرک

    33

    قلعه گرازوئيه – قلعه سراوان

     

    بيابان

    روستاي کريان

    ميناب

    34 

    قلعه سرني

     

    مرکزي

    سرني

    ميناب

    35

    قنات آب شهر

    ميناب

    مرکزي

     

    ميناب - بازار سوخته

    36

    حمام قديم شهر

    ميناب

    مرکزي

     

    ميناب

    37

    قلعه محتاج سربازان

    ميناب

    مرکزي

     

    ميناب

    38

    قلعه دزدان

    ميناب

    مرکزي

     

    ميناب

    39

    قلعه عربهاي مسقطي

    ميناب

    مرکزي

     

    شمال سد ميناب

    40

    محوطه چاه اسماعيل

    ميناب

    مرکزي

    روستاي چاه اسماعيل

    يک کيلو متري جنوب شرق ميناب

    41

    سقاخانه ابوالفضل

    ميناب

    مرکزي

    روستاي گوربند

    جنوب قلعه

    42

    قدمگاه حضرت ابوالفضل

    ميناب

    مرکزي

    روستاي تيرور

    ميناب

    43

    کوره سفال پزي

    ميناب

    مرکزي

    نزديک روستاي تلو بند 

    ميناب – دهستان گوربند

    44

    قدمگاه شاه ولي

    ميناب

    مرکزي

    وزير بند

    ميناب – دهستان گوربند -2 کيلومتري جنوب شرقي زيربند

    45

    امامزاده سيد بابا

    ميناب

    مرکزي

    روستاي گوربند

    درون روستا

    46

    بقاياي قلعه نوبند

    ميناب

    مرکزي

    روستاي نوبند

    درون روستا

    47

    کانال آب نوبند

    ميناب  

    مرکزي

    نوبند

    ميناب – کنار قلعه نوبند

    48

    قدمگاه حضرت علي (ع)

    ميناب

    مرکزي

    روستاي نوبند

    درون روستا

    49

    قلعه حاجي خان

    ميناب

    مرکزي

    روستاي حاجي خادمي

    درون روستا

    50

    کانال آب قلعه حاجي خان

    ميناب

    مرکزي

    روستاي حاجي خادمي

    ميناب – کنار قلعه

    51

    خانه ايماني

    ميناب

    بخش

    روستاي حاجي خادمي

    درون روستا

     

     

     

     

     

     

    52

    مسجد مجموعه ميانشهر

    ميناب

    مرکزي

    روستاي حاجي خادمي

    درون روستا

    53

    زيارت حضرت سليمان مهرغان

    ميناب

    مرکزي

    روستاي حاجي خادمي

    درون روستا

    54

    محوطه توجا مهره اي

    ميناب

    مرکزي

    نزديک روستاي حاجي خادمي

    درون روستا

    55

    محوطه اسلامي مهرغان قديم

    ميناب

    مرکزي

    نزديک روستاي حاجي خادمي

    درون روستا

    56

    زيارت 12 امام

    ميناب

    مرکزي

     گوربند

    ميناب – دهستان گوربند

    57

    زيارت حضرت ابوالفضل

    ميناب

    مرکزي

    جنوب غربي روستاي ترکه گيو

    ميناب

    58

    قدمگاه حضرت زين العابدين

    ميناب

    مرکزي

    گيو

    ميناب – حدود 300 کليو متري شرق زيارت حضرت ابوالفضل

    59

    قلعه سنگي

    ميناب

    مرکزي

    گوربند

    شمال گوربند

    60

    قلعه ميناب

    ميناب

    مرکزي

     

    داخل شهر ميناب

    61

    قدمگاه امام رضا (ع)

     

    مرکزي

    گوربند

    دهستان گوربند – ميناب- تيرور

    62

    قدمگاه اميرالمومنين

    ميناب

    مرکزي

     

    بلوار امام خميني – پشت کلانتري

    63

    قدمگاه ابوالفضل

    ميناب

    مرکزي

     

    بلوار امام خميني

    64

    زيارت رقيه خاتون

    ميناب

    مرکزي

     

    محله پاکوه – کوچه دانشور

    65

    زيارت حضرت معصومه

    (ع)

    ميناب

    مرکزي

     

    محله پاکوه – کوچه دانشور

    66

    خانه پاکوهي

    ميناب

    مرکزي

     

    محله پاکوه – پا قلعه

    67

    چلچراغ ابوالفضل

    ميناب

    مرکزي

     

    محله پاکوه – پا قلعه

    68

    قدمگاه حضرت زين العابدين

    ميناب

    مرکزي

     

    محله پاکوه – پا قلعه

    69

    قدمگاه امرالمومنين

    ميناب

    مرکزي

     

    محله خير آباد با لما- کوچه – کميل 2

    70

    قدمگاه ابوالفضل

    ميناب

    مرکزي

     

    محله رودخانه – جنب حسينيه صاحب الزمان

    71

    خانه بنادري

    ميناب

    مرکزي

     

    محله شهيد  عمراني – جنب ساختمان قبلي کميته امداد

    72

    خانه پاسلار

    ميناب

    مرکزي

     

    محله اوزيها – جنب مدرسه راهنمايي دخترانه مهديه

    73

    خانه بلوکي

    ميناب

    مرکزي

     

    محله اوزيها – جنب خانه پاسلار

    74

    خانه ترابي

    ميناب

    مرکزي

     

    محله شهيد عمراني

    75

    قدمگاه مرتضي علي

    ميناب

    مرکزي

    روستاي پل بصره

     

    76

    خانه معلمي

    ميناب

    مرکزي

    روستاي شهسوار

    دهستان حومه – روستاي شهسوار

    77

    خانه صيادي

    ميناب

    مرکزي

    روستاي شهسوار

    دهستان حومه

    78

    خانه قسمي

    ميناب

    مرکزي

    شهسوار

    درون روستا

    79

    زيارت امام حسن (ع)

    ميناب

    مرکزي

    پل بصره

    درون روستا

    80

    پل و کانال سر کنتکان

    ميناب

    مرکزي

    سر کنتکان

    درون روستا

    81

    محوطه مهر سورخ حاج رضايي

    ميناب

    مرکزي

    سر کنتکان

    درون روستا

    82

    قلعه کليبي

    ميناب

    مرکزي

    کليبي

    درون روستا

    83

    حسينيه کليبي

    ميناب

    مرکزي

    کليبي

     نزديک قلعه

    84

    خانه بلوچ

    ميناب

    مرکزي

    جوزان

    نزديک روستا

    85

    محوطه باستاني سرريگان (1)

    ميناب

    مرکزي

     

    12 کيلومتري شمال غرب ميناب

    86

    محوطه باستاني احمد آباد کليبي

    ميناب

    مرکزي

    کليبي

    شمال غرب روستاي کليبي

     

     

     

     

     

     

    87

    محوطه باستاني باز              ياري

    ميناب

    مرکزي

    بازياري

    جنوب روستاي بازياري

    88

    خانه جهانگيري

    ميناب

    مرکزي

    ده وسطي

    حکمي

    89

    محوطه باستاني پاچارتاوان

    ميناب

    مرکزي

     

    بين جاده پاچار تاوان و گلشوار

    90

    بناي تالار

    ميناب

    مرکزي

    تالار

    ميناب

    91

    خانه ميرزا علي ايماني

    ميناب

    مرکزي

    مدسني

    ميناب

    92

    قدمگاه دوازده امام

    ميناب

    مرکزي

    چلو گاوميشي

     

    93

    قدمگاه حضرت امير

    ميناب

    مرکزي

    روستاي کلو

     

    94

    قدمگاه سيد حسن

    ميناب

    مرکزي

    روستاي بهمني

     

    95

    زيارت حضرت علي (ع)

    ميناب

    مرکزي

    قاسم جلالي

     

    96

    آستانه حضرت ابوالفضل (ع)

    ميناب

    مرکزي

    فخرآباد

     

    97

    قدمگاه امام محمد باقر (ع)

    ميناب

    مرکزي

    مد کمالي

    مد کمالي

    98

    قدمگاه امام حسين (ع)

    ميناب

    مرکزي

    کنتکان

    کنتکان

    99

    قدمگاه امام جعفر صادق (ع)

    ميناب

    مرکزي

    نم بانو

    تم بانو

    100

    قدمگاه امام رضا (ع)

    ميناب

    مرکزي

    محمودي

    محمودي

    101

    قدمگاه اميرالمومنين

    ميناب

    مرکزي

    محمودي

    محمودي

    102

    قدمگاه زيارت مولا

    ميناب

    مرکزي

    زيارت مولا

     

    103

    امامزاده سيد ولي

    ميناب

    مرکزي

    گوربند

    دهستان گوربند

    104

    کانال آب رساني ميان شهر

    ميناب

    مرکزي

    روستاي حاجي خادمي

     

    105

    قدمگاه امام رضا (ع)

    ميناب

    مرکزي

    شب تاري

    درون روستا

    106

    حصار وتاسيسات قلعه

    ميناب

    مرکزي

     

    درون روستا

    107

    محوطه سرر ريگان (2)

    ميناب

    مرکزي

    روستاي جوزان

    درون روستا

    108

    خانه حاجي عباس

    ميناب

    مرکزي

    روستاي کليبي

    درون روستا

    109

    قبرستان گرو

    ميناب

    سندرک

    گرو

    درون روستا

    110

    قبرستان مرعشي

    ميناب

     

     

    درون روستا

    111

    قبرستان ماه خاتوني

    ميناب

    مرکزي

    ماه خاتوني

    درون روستا

    112

    قبرستان کوهستک

     

     بيابان 

    کوهستک

    درون روستا

    113

    قبرستان سيد شمس الدين محمد ابوبکر

     

     

     

    ميناب

    114

    قبرستان لنگ شهيد

     

    مرکزي

    گرازوئيه

    ميناب – گرازوئيه

    115

    قبرستان مولوي

     

    بيابان

    سيريک

    ميناب – سيريک

    116

    شهر قديمي خانبالع

     

     

     

    ميناب

    117

    بناي قديمي

     

     

    پوم

    ميناب

    118

    بناي قديمي

     

     

    کنارجو

    ميناب

    119

    قلعه پري تقي

     

     

     

    ميناب

    120

    قلعه زنگيسان

     

     

     

    ميناب

    121

    قلعه ابعان

     

     

     

    ميناب

    122

    قلعه شاه محمد

    ميناب

    مرکزي

     

    35 کيلومتري جنوب شرق ميناب – جاده جاسک

    123

    قلعه کوه مردان

     

     

     

    ميناب

    124

    قلعه رستم

     

     

     

    ميناب

    125

    قلعه مهماني

     

    بيابان

    مهماني

    ميناب – مهماني

    126

    مسجد هفت خواهران

     

     

     

    ميناب

    127

    مسجد الله وردنيحان

     

     

     

    ميناب

    128

    مسجد بلوکي

    ميناب

    مرکزي

     

    محله اوزيها – جنب خانه پاسلار

    129

    مسجد سنگي

    ميناب

    مرکزي

    سر کنتکان

    ميناب – سر کنتکان

    130

    شهر قديمي گران

     

     

     

    ميناب

    131

    شهر قديمي لنگر چيش

     

     

     

    ميناب

    132

    شهر قديمي جوزين

     

    مرکزي

     

    ميناب – جوزان

    133

    شهر قديمي نه آب تنا

     

     

     

    ميناب

    134

    محوطه کومبيل

     

     

     

    ميناب

    135

    محوطه کولباس

     

    مرکزي

    کومبيل

    ميناب

    136

    محوطه دره گبري

     

    مرکزي

    کردر

    ميناب – کردر

    137

    محوطه کردر

     

    مرکزي

    کردر

    ميناب

    138

    محوطه کرازوئيه

     

    مرکزي

    کرازوئيه

    ميناب – سيريک

    139

    قلعه سيريک

     

    مرکزي

    کريان

    12 کيلومتري کريان

    140

    حوض سنگي

     

    مرکزي

    توکهور

    ميناب – توکهور

    141

    چاه قديمي

     

    مرکزي

    سرني

    ميناب – سرني

    142

    بناي شهپور

     

    مرکزي

    کوتک کلات

    ميناب – کوتک کلات

    143

    چاه خانه ميرزا علي ايماني

    ميناب

    مرکزي

    مدسني

    ميناب

    144

    چشمه و پايه پل آب بخش کن

    ميناب

    مرکزي

    گوزرانگ

    ميناب

     

      

    فهرست آثارفرهنگي تاريخي ثبت شده در فهرست آثار ملي شهرستان ميناب

     

     

    رديف

    نام اثر

    قدمت

    شماره ثبت

    تاريخ ثبت

          محل استقرار

    آدرس

    شهر

    بخش

    روستا

    1

    قلعه هزاره يا بي بي مينو

    اواسط اسلامي

    9553

    27/5/82

    ميناب

    مرکزي

     

    درون شهر ميناب

    2

    تپه کوره خانه احمدي

    پيش از تاريخ

    1032

    9/5/82

    ميناب

     

     

     

    3

    قلعه کردر

    قاجاريه

    11473

    29/4/83

    ميناب

    مرکزي

    کردر

    درون روستاي کردر

     


    6.1.7.0
    گروه دورانV6.1.7.0